Misafir Kalem
Bugün ekonomiyi yönetenler hâlâ merkez bankaları, hükümetler, ekonomistler gibi görünüyor. Ama ufukta başka bir gerçeklik beliriyor. O gerçeklikte para arzını belirleyen insan değil, algoritma olacak. Faiz oranını hesaplayan masa başı toplantısı değil, saniyede milyarlarca veriyi işleyen yapay zekâ olacak. Hangi ülkenin ticarette avantaj sağlayacağını, hangi borsanın yükseleceğini, hangi toplumun daha çok tüketeceğini tahmin eden artık bir uzman değil, soğuk ve duygusuz bir makine zekâsı olacak.
Paranın yolculuğu takastan altına, kâğıttan dijitale, kriptodan algoritmaya uzandı. Bugün kritik soru şudur: Paranın yeni efendisi kim olacak? İnsan mı, yoksa algoritmalar mı? Benim cevabım nettir: Paranın yeni yüzü algoritmaların elinde soğuk olabilir; ama insanın kalbi hâlâ sıcaktır. Para, ancak insanın hikmetiyle birleştiğinde insana hizmet eder. Yapay zekâ çağında bile, asıl efendi insanın vicdanı ve iradesidir.
Para. İnsanın kadim yol arkadaşı. Önce bir buğday tanesiyle koyun değiştirildi, sonra altınla gümüşe biçilen değerle imparatorluklar kuruldu. Kâğıda yazıldı, milyonların elinde dolaştı. Banknotların kokusu şehirlerin ruhuna sindi. Ardından dijitalleşti; kartlara, ekranlara, telefonlara sığdı. Kriptoyla birlikte görünmezleşti, sınır tanımaz hale geldi. Günümüz, yüzyılın ortasında, yepyeni bir dönemeçteyiz: paranın insanın elinden çıkıp algoritmaların ellerine bırakıldığı çağda.
Bugün ekonomiyi yönetenler hâlâ merkez bankaları, hükümetler, ekonomistler gibi görünüyor. Ama ufukta başka bir gerçeklik beliriyor. O gerçeklikte para arzını belirleyen insan değil, algoritma olacak. Faiz oranını hesaplayan masa başı toplantısı değil, saniyede milyarlarca veriyi işleyen yapay zekâ olacak. Hangi ülkenin ticarette avantaj sağlayacağını, hangi borsanın yükseleceğini, hangi toplumun daha çok tüketeceğini tahmin eden artık bir uzman değil, soğuk ve duygusuz bir makine zekâsı olacak. İşte bu yüzden içinde bulunduğumuz döneme "algoritmik ekonomi" deniyor.
Şu soruyu sormak gerekir: İnsanlık, kendi aklıyla inşa ettiği bu yeni akla gerçekten hazır mı?
Algoritmik ekonomi kulağa ilk bakışta büyüleyici geliyor. Hata payı yok denecek kadar az. Enflasyon bir ülkeyi yakmadan önce algoritma onu öngörüyor. Tedarik zincirinde sorun çıkmadan algoritma çözüm üretiyor. Hatta işsizliği bile rakamlarla dengeliyor. İnsanlığın asırlardır uğraştığı sorunlar bir düğmeye basılır gibi çözülebilecek. Peki ya insana dair olan? Merhamet, adalet, vicdan? Algoritma, aç bir çocuğun gözündeki yaşa bakıp kararını değiştirebilir mi? Yıkıcı bir ekonomik tedbiri, sırf bir halk acı çekmesin diye erteleyebilir mi? Hayır
Yazının Devamı İçin Abone Olmalısınız
