Sayı : 455   **
Ribat Dergisi Aralık 2016

Uzman Gözüyle

Mehmet Emin Karabacak

Çocuklarda Çalma Davranışı

  • 05 Kasım 2020
  • 24 Görüntülenme
  • 455. Sayı / 2020 Kasım



Okul öncesi dönemde çalma davranışına sahiplenmekten daha çok merak etme neden olur. Kendisinde olmayan farklı bir oyuncağı arkadaşında gören çocuk, ona merak sardığı için onu almak ister. Bu çocuklara bu aşamada arkadaşından izin alması gerektiği onunla oynadıktan sonra da ona teşekkür ederek geri vermesi gerektiği öğretilmelidir.

 

Çalma; kişinin kendisine ait olmayan bir şeye sahip olmaya çalışmasıdır. Başka bir ifadeyle başkasına ait bir şeyi izinsiz almak ya da zimmetine geçirme anlamına da gelmektedir.

Çalma davranışı, okul öncesi çocuklarda sahiplik duygusunun gelişmemesine bağlı olarak normal karşılanırken; okul çağındaki çocuklarda ise bir davranış problemi olarak görülmektedir.

Okul öncesi çocuklarda fazlaca görülen bu davranışın üstünde çok fazla durulmaması gerekir. Başkalarına ait eşyaları izinsiz alan okul çağı çocuklarının bu davranışları üzerinde durulması gerekmektedir.

Çocuklar, başkalarına ait eşyaları izinsiz aldıkları zaman bu davranışlarının çalma davranışı olup olmadığına bakmadan önce, onlarda mülkiyet kavramının gelişip gelişmediği üzerinde durmak gerekir. Mülkiyet kavramı gelişmemiş bir çocuğun, bu davranışlarını çalma olarak değerlendirmemek gerekir. Çünkü çocukta mülkiyet kavramının gelişebilmesi için belirli bir zihinsel olgunluğa erişmesi ve mülkiyet kavramının gelişmesi gerekmektedir.

Çalma davranışı konusunda ilkokul 2.sınıfa giden bir çocukla yaptığım bir görüşmede, bu çocuğun okul çağında olmasına rağmen hala mülkiyet kavramının gelişmediğini fark ettim.

Arkadaşının eşyalarını neden aldığı sorusuna genelde bu çocuklar: “Az oynayıp verecektim, arkadaşım verdi, arkadaşım hediye etti…” gibi cevaplar vermektedirler.

Çocuklardaki egosantrik duygulara bağlı olarak her şeye, “benim” diyebilen bu çocuklar, başkasına ait şeylere de benim diyebilmektedir. 3–4 yaşlarında bir çocuk bir şeyin kendisine ait olup olmadığını bilse de bunu idrak edememektedir.

Arkadaşına ait oyuncak arabayı eve getiren çocuğa annesinin; “Bunu neden getirdin?” sorusuna “Ama onda bundan iki tane var, bende ise yok.” dediğinde, oyuncağın arkadaşına ait olduğunu henüz kendisine ait olmadığının idrakine varamadığını gösterir.

Okul öncesi dönemde çalma davranışına sahiplenmekten daha çok merak etme neden olur. Kendisinde olmayan farklı bir oyuncağı arkadaşında gören çocuk, ona merak sardığı için onu almak ister. Bu çocuklara bu aşamada arkadaşından izin alması gerektiği onunla oynadıktan sonra da ona teşekkür ederek geri vermesi gerektiği öğretilmelidir.

Çocuklarda Çalma Davranışının Nedenleri?

Kazancın helal ve haramlığına dikkat edilmemesi: Evin nafakası sağlanırken helal ve harama dikkat edilmemesi, çocuklarında başkalarına ait eşyaları almada hakkı olup olmadığına dikkat etmemelerine neden olacaktır. Nafakasının helal mi haram mı olduğuna dikkat etmeyen ailelerin çocukları, çalma davranışını göstermeye daha meyilli olduğu görülmektedir.

Çocukların çalma davranışını modellemesi: Çalma davranışının görüldüğü ailelerde, bu tür davranışlar çocuklar tarafından örnek alınmaktadır. Çalma davranışını bazı ailelerin onaylaması ya da yapılan bir hırsızlığın ballandıra ballandıra anlatılması, çocuk tarafından dikkat çekici bir davranış olarak algılanmaya sebep olacaktır.

Yazının Devamı İçin Abone Olmalısınız

455. Sayı Kasım 2020