Yapay Zekâ Çağında Üniversite: Bilginin Değil, Öğrenmenin Krizi , Taşkın Koçak
Sayı : 519   **
Ribat Dergisi Aralık 2016

Misafir Kalem

Taşkın Koçak

Yapay Zekâ Çağında Üniversite: Bilginin Değil, Öğrenmenin Krizi

  • 02 Mart 2026
  • 10 Görüntülenme
  • 519. Sayı / 2026 Mart



OECD ve UNESCO, üretken yapay zekânın öğrenme süreçlerinde çift yönlü bir etki yaptığını açıkça ortaya koyuyor. Bir yandan bilgiye erişimi kolaylaştırıyor, öğrenme hızını artırıyor ve kişiselleştirilmiş eğitim imkânları sunuyor. Diğer yandan ise YZ ile sahte başarı riski artıyor. Öğrenci doğru cevabı verebiliyor, ödevi teslim edebiliyor, hatta yüksek not alabiliyor; fakat bu başarı gerçek bir kavrayışa, muhakemeye ya da eleştirel düşünmeye dayanmıyor.

Yapay zekâ üniversitenin düşmanı değil, aynasıdır. Üniversitelerin kriz yaşadığı alanlar; ezbere dayalı öğrenme, yüzeysel değerlendirme, kitlesel ve standartlaştırılmış eğitim ile yapay zekâ sayesinde görünür hale geliyor. Asıl mesele teknolojiyi kontrol etmek değil; üniversitenin kendi pedagojik varsayımlarını cesaretle yeniden düşünmesi ve planlamasıdır.

Yapay Zekâ Sınavı Geçiyor, Öğrenci Geçemiyor

Son zamanlarda üniversitelerde herkesin fark ettiği ama yüksek sesle dile getirmekte zorlandığı bir gerçek var. Sınavda öğrencinin kâğıdında kusursuz cevaplar var. Kavramlar doğru, analizler yerinde, dil akademik. Ancak aynı öğrenciyle yüz yüze geldiğinizde, o cevabı neden verdiğini açıklayamıyor. Çünkü o cevabı veren öğrenci değil; yapay zekâ.

Bu artık münferit bir kopya meselesi değil. Yapay zekâ, üniversite sınavlarının içinden geçiyor. Öğrenciler, sahip olmadıkları bilgi ve yetkinliği, sahipmiş gibi gösterebiliyor. Daha da önemlisi, mevcut sınav ve değerlendirme sistemleri bunu ayırt etmekte yetersiz kalıyor. Üniversitelerin yaşadığı kriz tam olarak burada başlıyor: Öğrenmeyle çıktının birbirinden koptuğu noktada.

Bu tabloyu sadece Türkiye'ye özgü bir sorun sanmak büyük bir yanılgı olur. Son bir ayda uluslararası basında yer alan haberler ve yayımlanan raporlar, yükseköğretimin küresel ölçekte bir kırılma yaşadığını gösteriyor. OECD ve UNESCO, üretken yapay zekânın öğrenme süreçlerinde çift yönlü bir etki yaptığını açıkça ortaya koyuyor. Bir yandan bilgiye erişimi kolaylaştırıyor, öğrenme hızını artırıyor ve kişiselleştirilmiş eğitim imkânları sunuyor. Diğer yandan ise YZ ile sahte başarı riski artıyor. Öğrenci doğru cevabı verebiliyor, ödevi teslim edebiliyor, hatta yüksek not alabiliyor; fakat bu başarı gerçek bir kavrayışa, muhakemeye ya da eleştirel düşünmeye dayanmıyor

Yazının Devamı İçin Abone Olmalısınız

519. Sayı Mart 2026